جليل عرفان منش

43

جغرافياى تاريخى هجرت امام رضا ( ع ) از مدينه تا مرو ( فارسي )

است . راه كنونى بصره به اهواز راه كنونى بصره به اهواز ، بر اساس نقشه‌هاى جديد امروزه از بصره به « العشار » ) AL - Ashar ( با عبور از شط العرب و از آنجا به سمت « تنومه » ) Tanumah ( و سپس « يمين » ) Yamin ( و « جاسم » ) Jasim ( و سپس از مرز ايران به سمت « شلمچه » ) Shalamcheh ( و از آنجا به « مندوان » ) Mondovan ( و « حسينيه » ) Hoseyniyeh ( و « آهو » ) Ahu ( و از آنجا به « حميد » ) Hamid ( و سپس « عباديه » ) Abadiyeh ( و اهواز منتهى مىشود . « 13 » همانطور كه ملاحظه مىشود ، از نامهاى قديمى اين مسير در نقشه‌هاى امروزى نشانى نمانده و به سختى مىتوان مكان دقيق منزلگاههاى قديمى را پس از گذشت بيش از دوازده قرن از هجرت على بن موسى الرضا عليه السّلام با توجه به تحوّلات و دگرگونيهاى جغرافياى طبيعى و سياسى ، اجتماعى مناطق ياد شده ، تعيين كرد . سوق الاهواز اهواز در اواخر سال 51 ه . ق توسط ابو موسى اشعرى در زمان زمامدارى عمر بن خطاب فتح شد . « 14 » ابن حوقل كه كتاب خود صورة الارض را در سال 367 ه . ق تأليف كرده است ، حدود خوزستان را به شرح ذيل وصف مىكند : حدود خوزستان و موقع آن در ميان سرزمينهاى مجاور كه بدان مىپيوندد و از مضافات آن به شمار مىروند ، بدين گونه است : حدّ شرقى آن فارس و اصفهان است و ميان خوزستان و حدّ فارس از سوى اصفهان ، رود طاب « 15 » جارى است و تا

--> ( 13 ) - نگاه كنيد به : نقشهء راهنماى عراق و اطلس راههاى ايران ، چاپ دوم ، ص 28 و 37 ، انتشارات گيتاشناسى ، 1360 . ( 14 ) - بلاذرى ، فتوح البلدان ، ص 243 . ( 15 ) - اسم طاب امروزه اشتباها بر نهرهاى خيرآباد كه از شعب رود هنديان يا رود زهره است و به خليج فارس مىريزد اطلاق مىشود و اين غير از رود طاب است : لسترنج ، جغرافياى تاريخى سرزمينهاى خلافت شرقى ، ص 291 .